Tactics and tools for the protection
of Human Rights Defenders

"मानवअधिकारकर्मी ब्यक्तिगत वा अन्यसँग मिलेर मानव अधिकारको पर््रवर्द्धन वा रक्षाको काम गर्ने ब्यक्तिलाई भनिन्छ । मानवअधिकारकर्मीहरुलाई माथि उल्लेखित वा उनीहरुले गर्ने काम कारवाहीको विवरण र काम गर्ने वातावरण/परिवेशको आधारमा उत्तम ढंगबाट चिनाउन सकिन्छ । मानवअधिकारकर्मीहरुका गतिविधिहरुका प्रस्तुत उदाहरणहरु स्वयममा पर्ूण्ा सूची भने होइनन् । कुनैपनि ब्यक्ति वा समूहको प्रतिनिधित्व गर्दै मानव अधिकार -वा अधिकारहरु) को सवाललाई सम्बोधन गर्न काम गर्ने ब्यक्ति मानवअधिकारकर्मी हुनसक्छ । मानवअधिकारकर्मीहरुले नागरिक, राजनीतिक अधिकारका साथै आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकारहरुको पनि पर््रवर्द्धन, संरक्षण र प्रत्यक्षीकरण गर्न चाहन्छन् । मानवअधिकारकर्मीहरुले जुनसुकै मानव असधकारका सवाललाई सम्बोधन गर्दछन्, जुन एक अर्कासँग एकदमै भिन्न प्रकृतिका पनि हुनसक्छन् । उदाहरणका लागिः-

• आम हत्या
• यातना
• स्वेच्छाचारी गिरफ्तारी र धरपकड/थुना
• महिलाहरुको जननेन्द्रिय छेदनर्/कर्तन
• भेदभाव
• रोजगारका सवालहरु
• बलजफ्ती विस्थापन/धपाउनु
• स्वास्थ्य सेवामा पहुँच
• बिषाक्त फोहरमैला र यसले वातावरणमा पार्ने प्रभाव बाँच्न पाउने, खाना र पानी, प्राप्त हुनसक्ने उच्चतम स्वास्थ्य सेवा, पर्याप्त आवास, नाम र राष्ट्रियता, शिक्षा, स्वतन्त्रतापर्ूवक आवतजावत र भेदभाव विरुद्धको अधिकार जस्ता विविध मानव अधिकारका क्षेत्रमा मानवअधिकारकर्मीहरु सक्रिय रुपमा सहयोग गर्दछन् । कहिलेकाहीं उनीहरुले वर्गीय अधिकार जस्तैः महिला अधिकार, बाल अधिकार, आदिवासी जनजातिहरुको अधिकार, शरणार्थी र आन्तरिक रुपमा विस्थापितहरुको अधिकार र राष्ट्रिय, भाषिक वा यौनिक रुपमा अल्पसंख्यकहरुको अधिकारका सवालहरुलाई पनि सम्बोधन गर्दछन् । ज्क्ष्ख्रब्क्ष्म्क्, बिकास, बसाइसर्राई, संरचनागत समायोजन नीतिहरु राजनीतिक संक्रमण जस्ता चुनौतिपर्ूण्ा वातावरणमा समेत उनीहरु मानव अधिकारको पर््रवर्द्धन र संरक्षण गर्ने काममा आफूलाई समर्पित गर्छन् ।" (-बढी जानकारीका लागि हर्ेनुहोस्ः ग्ल् ँबअतकजभभत द्दढ)